
W nienagannej edytorsko szacie ilustracyjnej Zbigniewa Rychlickiego ukazał się zbiór literackich opowieści Czesława Janczarskiego o znanej powszechnie dzięki telewizyjnemu serialowi lalkowych dobranocek postaci bajkowej. Miś Uszatek został powołany do istnienia przez poetę i autora ponad siedemdziesięciu książek dla dzieci i młodzieży w roku 1957, a następnie zagościł nie tylko w literaturze, ale i w filmie. Określenie, jakie pojawia się w cyklu bajek "Zaczarowane kółko Misia Uszatka", że to "najsympatyczniejszy miś na świecie", stało się faktem.
Historie o misiach cieszą się szczególną popularnością z tej racji, że niedźwiadek jako maskotka zajmuje naczelne miejsce wśród zabawek dziecięcych. Wiadomo, że postać ta, pozbawiona agresji, a krągła, puszysta, mająca upodobania bliskie dzieciom, stała się ich ulubieńcem. Uszatek doskonale reprezentuje ów krąg bohaterów niedźwiedzich, w którym rywalizuje zapewne o miano pierwszeństwa z Kubusiem Puchatkiem, jaki osiągnął największą sławę. Niewątpliwie jednak właśnie Uszatek oferuje więcej ciepła i bliskości, nie żądając nic w zamian, zdaje się budzić większą czułość i zaufanie niż bohater Milne'a.
Cykl opowiastek stanowi powiązaną całość. Motywem łączącym przedstawione przygody jest tytułowy przedmiot - to podarunek z okazji 1 stycznia od przyjaciela Króliczka. Zaczarowane kółko pojawi się zatem w życiu Uszatka u progu Nowego Roku wśród innych podarunków. Zanim ujawni ono swoje magiczne właściwości, stanie się tajemniczą zabawką, budzącą zaciekawienie mieszkańców Zwierzątkowa oraz towarzyszącym im czytelnikom.
Tajemnica zaczarowanego kółka, jak się okaże, nie do końca się nie rozwieje, nawet po wędrówkach, jakie umożliwi. Prawdziwe znaczenie magicznego przedmiotu ukaże się czytelnikowi dopiero po zapoznaniu się z wszystkimi opowieściami. Kiedy historia zatoczy krąg - Miś znów znajdzie się wśród przyjaciół - okaże się, że już w momencie rozpoczęcia fascynującej przygody z darem Króliczka był on posiadaczem niezwykłego skarbu, jakim jest "kółko przyjaciół".
"Wędrówki, przygody i bajki" - wypełniające poszczególne opowieści - pozwalają poznać nie tylko najskrytsze marzenia głównego bohatera, ale ujawniają też świat dziecięcych pragnień. Czytelnicza podróż z Uszatkiem jest jednoznacznie dzielona z jego ciekawością świata, pragnieniem dotarcia w najciekawsze zakątki tak ziemi, jak kosmosu, potrzebą poznania egzotycznych miejsc i ich mieszkańców. Wszędzie jednak, czy to będzie igloo, czy lepianka, czy szałas, czy najdalsza gwiazda, Miś, „który lubi, gdy jest wesoło i jasno”, znajdzie życzliwość, solidarność i dobroć. Dzięki temu dziecięca baśń o Uszatku oferuje niezwykłą wartość, jaką jest pogoda ducha, równoznaczna z filozofią optymizmu.
Rozdziałom poświęconym wybranym przygodom Misia Uszatka towarzyszą teksty czterech piosenek bohatera. Tchną one optymizmem, niosą otuchę:
Słonko świeci i grzeje,
i rozprasza cienie.
Jakże jasne i ciepłe
Są jego promienie!Piosenki Uszatka zawierają ponadczasowe mądrości, wyrażone w prosty, lapidarny sposób:
Ilu ma przyjaciół, pomyśl,
malutkie nasionko:
wiatr i ziemia, deszcz majowy,
a na koniec - słonko!Utwór Janczarskiego porusza z pewnością nie tylko dziecięcego odbiorcę, który chętnie powędruje z Misiem w świecie swej wyobraźni. Zaprezentowany jako „przyjaciel dzieci i zwierząt” bohater znajdzie też uznanie starszych czytelników, w których zachowała się wrażliwość. Osobliwości historii o Uszatku odsłaniają przed nim głębsze znaczenia, pozwalające poznać nie tyle postać Misia, co świat przeżyć i potrzeb dzieci. Umiejętność tę człowiek dorosły łatwo traci w życiu dalekim od baśniowych absurdów.
Tekst: Adrianna Adamek-Świechowska
-----------------
Czesław Janczarski, Zaczarowane kółko Misia Uszatka, ilustrował Zbigniew Rychlicki, wyd. III, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2010, s. 80.