Węglowe piłki w kosmosie

Dodał(a): Ewa Zegler-Poleska
2010-11-12 19:51
Odsłon: 2894
Komentarzy: 1

Tagi:

Hiszpańsko-amerykańsko-polski zespół astronomów odkrył duże ilości węgla w mgławicach wokół wygasłych gwiazd. Wbrew dotychczasowym poglądom naukowcy dowodzą, że węgiel w formie fulerenów może powstawać w ośrodkach bogatych w wodór.

Informacje z regionu: slask.naszemiasto.pl

Fuleren składający się z 60 atomów węgla. / Fot. Wikipedia

Fulereny to szczególna postać węgla. Składają się z 28-1500 atomów tego pierwiastka połączonych w symetryczne wielościany puste w środku. Najczęściej występujący fuleren, składający się z 60 atomów węgla, wygląda jak piłka futbolowa. Za ich odkrycie Harry Kroto, Bob Curl i Rick Smalley otrzymali w 1996 r. Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.

Kosmiczny Teleskop Spitzera. / Fot. NASA/JPL-Caltech

Fulereny wytworzono w laboratorium 25 lat temu i do tej pory naukowcy sądzili, że nie występują one w przestrzeni kosmicznej. Jednak w lipcu tego roku obserwacje prowadzone Kosmicznym Teleskopem Spitzera pokazały, że jest inaczej.

Niedawno pojawiła się informacja o kolejnym ważnym odkryciu dotyczącym fulerenów. W prestiżowym czasopiśmie "Astrophysical Journal Letters" ukazała się publikacja autorstwa zespołu naukowców z Hiszpanii, USA i Polski. Astronomowie dowiedli, że fulereny mogą powstawać również w ośrodkach bogatych w wodór.

Od lewej: Mały Obłok Magellana, mgławica planetarna, fulereny. / Fot. NASA/JPL-Caltech

Zespół, w którym pracował prof. Ryszard Szczerba z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika, odkrył w naszej Galaktyce trzy umierające gwiazdy otoczone mgławicami. Czwarta gwiazda z mgławicą znajduje się w sąsiedniej galaktyce zwanej Małym Obłokiem Magellana. Wyrzucone przez gasnące gwiazdy obłoki gazu i pyłu na pierwszy rzut oka przypominają środowiska, w których Teleskop Spitzera wykrył fulereny po raz pierwszy. Przełomowe jest jednak odkrycie, że mgławice te są bogate w wodór - dotychczas sądzono bowiem, że w takich środowiskach fulereny powstawać nie mogą. Okazuje się, że mogą, i to w całkiem dużej ilości: węglowe piłki wokół gwiazd w Małym Obłoku Magellana ważą łącznie 15 razy więcej niż nasz Księżyc!

Naukowcy mają nadzieję, że dzięki temu odkryciu dowiedzą się więcej zarówno o narodzinach i śmierci gwiazd, jak i o powstaniu życia na Ziemi. Fulereny ze względu na budowę mogą zamykać w swoim wnętrzu molekuły i atomy, a jednocześnie są cząstkami bardzo odpornymi na zniszczenie. Przypuszcza się, że fulereny mogły przetransportować na naszą planetę substancje, które przyczyniły się do powstania na niej życia.