Witajcie w niespokojnym roku!

Bynajmniej to nie igrzyska w Pekinie zapowiadają się na najważniejsze wydarzenie 2008 roku. Zawody będziemy oglądali wiedząc już, czy fundamentaliści w Pakistanie przejęli kontrolę nad bronią atomową i zastanawiając się czy Turcja wkroczy do północnego Iraku oraz czy ten kraj rozpadnie się na część kurdyjską, sunnicką i szyicką. Może i kolejne walki w Iraku puścilibyśmy mimo uszu, ale rzeczywistość mocno "ukłuje nas" na stacjach podczas płacenia za benzynę.

Tykająca atomówka

Licznik bomby uruchomili zabójcy Benazir Bhutto 27 grudnia w pakistańskim Rawalpindi. W kilka sekund runął misterny plan administracji prezydenta Busha na stabilny i demokratyczny Pakistan. Demokratyczny i tak pewnie tylko z nazwy, bo była premier, teraz ogłoszona męczennicą złożoną na ołtarzu wolności, raczej nie zamierzała zmieniać modelu sprawowania władzy do jakiego przyzwyczaił Pakistańczyków jej ojciec, przeciwnicy polityczni oraz ona sama.

Dotychczas średnio co dekadę do władzy dochodzili na przemian wojskowi i cywile, ale sposób jej sprawowania okazywał się zadziwiająco podobny. Każda kolejna ekipa niosła na sztandarach hasła sprawiedliwości społecznej, lepszej edukacji i służby zdrowia dla najbiedniejszych. W rzeczywistości, nowa elita władzy bardzo szybko zapominała o obietnicach i z miejsca przejmowała zastany system łapownictwa stworzony przez wielkich właścicieli ziemskich. Mechanizm był na tyle oczywisty i naturalny dla jego uczestników, że nie zdążyli zorientować się, kiedy tuż pod nosem zaczęły powstawać całe tuziny bojówek fundamentalistów islamskich.

Aby utrzymać władzę, po 11 września 2001 roku, prezydent Muszarraf musiał więc wybierać między sojuszem ze Stanami, a samodzielnym rozprawieniem się z rodzimymi terrorystami. Wybór okazał się dobry (10 mld dolarów pomocy wojskowej) tylko do czasu, gdy zbuntowani przeciwko generałowi-prezydentowi sędziowie i adwokaci wyszli na ulicę. Wtedy wietrząc polityczną szansę z przymusowej emigracji wróciła Benazir Bhutto i Nawaz Sharif. Spirala przemocy rozkręciła się ze zdwojoną siłą.

To właśnie ekstremiści oferują Pakistańczykom jakąś alternatywę wobec karuzeli kolejnych rządów tych samych, wymieniających się elit. Dlatego Nawaz Sharif, który planował już obwołać siebie nowym kalifem (tytuł łączący władzę religijną i świecką), ma duże szanse na władzę. I to mimo, że był już premierem. Niestety dojście Sharifa do władzy może również oznaczać przeniknięcie technologii atomowych do Al-Kaidy. Co prawda wcale nie jest pewne czy i jakie kontakty z terrorystami ma ten polityk ale w przeciwieństwie do Muszarrafa, nie gwarantuje on utrzymania sojuszu z USA.

Na to być może liczy prezydent Pakistanu, za którym stoi wojsko. Jeśli nawet sfałszuje wyniki lutowych wyborów i wygra, waszyngtońscy politycy z pewnością odetchną z ulgą. I my wraz z nimi?

Irak jak Bałkany

Być może odetchniemy tylko na chwilę, bo litr benzyny przekroczy granicę pięciu złotych. Wzrośnie inflacja, w ślad za drożejącym paliwem pójdą w górę koszty transportu, a tym samym i ceny żywności. Już teraz baryłka ropy pokonała magiczną granicę 100 dolarów, a co się stanie, gdy Turcja wyśle swoją armię do północnego Iraku przeciw kurdyjskiej PKK, nikt nie chce nawet myśleć.

Kiedy w październiku 2007 r. kurdyjska partyzantka zabiła w zasadzce 50 tureckich żołnierzy, armia turecka natychmiast rozlokowała na granicy z Irakiem około sto tysięcy wojska. Rozpoczęła też naloty na bazę PKK na górze Kandil przy granicy z Iranem w irackim Kurdystanie. Biały Dom ostro skrytykował akcję jednocześnie przyznając, że Turcja korzystała z amerykańskich danych wywiadowczych oraz uzyskała pozwolenie na przelot samolotów nad północnym Irakiem.

Oburzenie wyraziły władze Kurdyjskiego Okręgu Autonomicznego (KOA), najbezpieczniejszego regionu Iraku, gdzie Kurdowie, najlepsi sojusznicy USA, bardzo sprawnie tworzą podwaliny nowego państwa. Ten największy naród bez własnego państwa, ponad 25-milionowa społeczność żyjąca na terenie Iraku, Iranu, Syrii i Turcji, dysponuje w KOA 80-tysięczną armią peszmergów, w miarę sprawnym systemem administracyjnym i własną służbą bezpieczeństwa. Władze autonomii podpisują już pierwsze umowy z zachodnimi inwestorami na eksploatacje pól naftowych (ich legalność podważa Bagdad). Zabiegają także o włączenie w granice autonomii dużego miasta Kirkuk, wokół którego jest jeszcze więcej ropy.

Plany te są skutecznie torpedowane przez ...bojowników PKK. W rejonie góry Kandil jest ich tylko 3 tysiące i tracą na znaczeniu. Seria zamachów terrorystycznych i ataków w Turcji jest desperacką próbą wymuszenia posłuchu wśród rodaków. Tolerowani w Iraku, dają Turkom dobry pretekst do interwencji.

Ankara ma się przecież czego obawiać. Znaczną część jej terytorium zamieszkują Kurdowie, którym przez lata odmawiano prawa do istnienia, oficjalnie nazywając „plemionami górskimi”. Jeszcze kilka lat temu podróżując po wschodniej Turcji często zaczepiali mnie miejscowi dobitnie oświadczając, że oto jestem w Kurdystanie. Nie oznaczało to jednak bezwarunkowego poparcia dla PKK. Ofiarami konfliktu byli przede wszystkim cywile: zarówno Turcy jak i Kurdowie. Chociaż perspektywa integracji Turcji z Unią Europejską wymusiła głębokie zmiany w stosunku do Kurdów, politycy w Ankarze z trudem akceptują ich autonomię w Iraku, nie wspominając już o samodzielnym państwie kurdyjskim.

Czarny scenariusz przewiduje więc wkroczenie na wiosnę armii tureckiej do irackiego Kurdystanu i wojna, której Amerykanie nie mają szans powstrzymać. Będą mieli wtedy już własne problemy z bojówkami szyitów i sunnitów, którzy także marzą o własnych państwach.

Witajcie w Ciężkich Czasach

Do Ciężkich Czasów wrócił Zły z Bodie. Już raz sterroryzował miasteczko. Nikt mu się wtedy nie przeciwstawił. Teraz Blue zabija Złego ale czuje, że zajął jego miejsce. E.L. Doctorow w westernowej nowelce nie usprawiedliwiał żadnej ze stron. Tak samo trudno zdecydować czy lepszy reżim wojskowy Muszarrafa i piekło zamachów w Pakistanie, czy wolne wybory i być może bomba w rękach fundamentalistów. Albo tania benzyna od prawa narodu do własnego państwa? Wybór mniejszego zła, pozostaje wciąż wyborem zła.

Żródła: BBC, NYT, Foreign Affairs, prasa pakistańska i indyjska.