Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

2493 miejsce

Wołowiec - magiczna wieś, która zmartwychwstaje

Beskid Niski urzeka nie tylko dzikim pięknem natury. Wędrując jego dolinami zwiedzamy urokliwe cerkwie i kościoły, mijamy przydrożne kamienne krzyże. Być może też czasami zastanawiamy się gdzie podziali się potomkowie ich budowniczych...

Tarasy po dawnych domostwach zarośnięte zielskiem, zdziczałe jabłonie i samotna krowa - Wołowiec dzisiaj. / Fot. Marcin KowolWołowiec jest jedną z łemkowskich wsi położonych w Beskidzie Niskim. Pod koniec XIX wieku mieszkały tutaj 882 osoby. Dzisiaj z trudem doliczymy się dziesięciu chałup, z czego co najmniej połowa zamieszkała jest tylko w wakacje.
Wołowiec sąsiaduje z Nieznajową, niegdyś równie ludną wioską. Dzisiaj w Nieznajowej jest cicho i pusto. Nie mieszka w niej nikt. Znajdziemy jeszcze stary cmentarz, kilka przydrożnych kamiennych krzyży i wiele zdziczałych jabłoni.
Idąc dalej trafiamy do Rozstajnego. Szosa, kapliczka i żeremia bobrów na Wisłoce. Po dawnych domach nie ma już śladu.

Co tutaj się stało? Gdzie są dawni mieszkańcy tych wsi?


Odbudowana cerkiew w Wołowcu, ukryta w lesie. / Fot. Marcin KowolWołowiec lokowano na surowym korzeniu w XVI wieku. W 1581 roku były tu trzy gospodarstwa. W XVII wieku powstał w Wołowcu młyn i folusz, a 1765 roku było już 26 gospodarstw. W 1787 roku wieś zamieszkiwało 595 grekokatolików i jedenastu Żydów. W 1927 roku zdecydowana część mieszkańców przeszła na prawosławie. Parafia grekokatolicka istniała w Wołowcu do 1933 roku. Trzy lata później w Wołowcu było już tylko 31 grekokatolików i dwóch Żydów. Wołowiec stał się prawosławny, co przyczyniło się do jego zniknięcia.

Agitatorzy i emigranci


Wojna ominęła Wołowiec, ale w 1945 roku pojawili się we wsi radzieccy agitatorzy. Skutki ich agitacji (opowieści o darmowej ziemi „po horyzont”, kiełbasie wiszącej na wszystkich płotach) były przerażające. Latem 1945 roku większość mieszkańców wsi wyjechała "dobrowolnie" do Związku Radzieckiego zabierając ze sobą dobytek i... cerkiewne dzwony.
Pozostało tu 14 łemkowskich rodzin, niestety, tylko na jakiś czas.

Akcja Wisła


Jak się okazało radziecka agitacja była tylko przygotowaniem do akcji Wisła, która miała całkowicie oczyścić z mieszkańców (Łemków i Bojków) tereny Beskidu Niskiego i Bieszczadów. Na tych terenach w 1945 roku walczyła Ukraińska Powstańcza Armia Bandery, władza ludowa nie mogąc sobie z nią poradzić postanowiła zlikwidować zaplecze partyzantów, jakim były wsie i miejscowości na tym terenie. Miasta obsadzono żołnierzami Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego, a wsie... zlikwidowano.

Nieznajowa - wieś, którą zlikwidowano. Od lat nikt tu nie mieszka, pozostały tylko krzyże. / Fot. Marcin KowolTo mało chwalebna karta w dziejach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Do wioski wjeżdżały ciężarówki z których wysypywało się wojsko. Wszystkich mieszkańców i ich dobytek ładowano natychmiast na ciężarówki i wywożono. Z Wołowca wywieziono w ten sposób czternaście rodzin łemkowskich. Na miejscu pozostawiono jedną rodzinę, która posiadała obywatelstwo amerykańskie.

Trzeba dodać, że domy rodzinne wywożonych Łemków wysadzano i podpalano jeszcze na ich oczach. Rodziny łemkowskie osadzano po jednej rodzinie w każdej wsi na Pomorzu. Wcześniej w takich wsiach pojawiali się agitatorzy, tłumaczący Kaszubom lub Kurpiom, że do ich wsi wprowadzi się rodzina bandytów, złodziei i kryminalistów. W takiej atmosferze wysiedleni Łemkowie rozpoczynali nowe życie.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (5):

Sortuj komentarze:

http://poznajpolske.onet.pl/reportaze,49/nowica-zagubiona-wioska-w-beskidzie-niskim,48602,page1.html

Komentarz został ukrytyrozwiń

Byłam. Widziałam. Cały Beskid Niski jest wart polecenia.

Komentarz został ukrytyrozwiń

antyjudasz
Nie widzę związku Pułaskiego z tematem. Chciałem subiektywnie opisać przyczyny zniknięcia łemkowskich wsi na przykładzie Wołowca, a nie prześladowania jakim podlegali Łemkowie na przestrzeni wieków. Pułaski jest tematem dużo wcześniejszym i nie ma nic wspólnego z przyczynami migracji i wysiedleń w Beskidzie Niskim.
Co więcej, oparłem się głównie na zasłyszanych przez lata opowieściach (nie pretenduję do tworzenia obiektywnych opracowań historycznych), a na temat Pułaskiego do tej pory nie trafiłem wśród dawnych i obecnych mieszkańców Beskidu Niskiego.
Nie widzę natomiast powodów, dla których nie mógłbyś opracować tego tematu, jeśli leży w obszarze Twoich zainteresowań. Trzymam kciuki i z niecierpliwością czekam na Twój tekst. :)

Komentarz został ukrytyrozwiń
antyjudasz
  • antyjudasz
  • 20.09.2012 00:45

Do opisu pięknego regionu, denna propaganda polityczna pasuje jak wół do karety."Zasług" Pułaskiego dla Łemków to już autor nie raczył wspomnieć.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Bywałam tam 20 lat temu. Z rozrzewnieniem wspominam spędzane tam wakacje:)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Zobacz także:

Copyright 2016 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.