Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

11218 miejsce

Wolter: A gdyby Boga nie było...

Urodził się 313 lat temu w Paryżu. Dramaturg i historyk. Jednych szokował, innych fascynował. Czym zasłynął Voltaire (Wolter), zwany „apostołem rozumu”?

Poletko w najlepszym ze światów

Epoka rozumu, a tak nazywano czas oświecenia, musiała mieć swego apostoła. Okrzyknięto nim Woltera (ur. 21.11.1694 r.). Nie zajmował się zawodowo filozofią, uprawiał raczej publicystykę filozoficzną. Popularnym przykładem jest powiastka filozoficzna: „Kandyd” (chociaż jako autor nie widnieje wcale Wolter, a tajemniczy doktor Ralf).

Wielu pewnie pamięta ten tekst ze szkoły… Burzliwe dzieje młodego człowieka, zawiła miłosna historia, wiele podróży, aż w końcu uprawa własnego poletka w „najlepszym z możliwych światów”. Fabuła wydawać się może czasem zabawna. Jednak, gdy poszuka się szerszego kontekstu, osadzi się ten tekst i poglądy Woltera w realiach epoki, ukazuje się nam wiele wątków, o których warto pisać, dyskutować. A w każdym razie – warto się nad nimi chociaż przez chwilę zastanowić.

W powiastce „Kandyd” wyraźnie odnosi się autor do poglądów innego filozofa, a jest nim wybitny niemiecki matematyk, fizyk i właśnie filozof – Leibniz. Streszczając - a każde streszczenie jest ułomne, bo znacznie uogólnia - Leibniz (w utworze „Kandyd” postać mędrca Panglossa) twierdził, że żyjemy w najlepszym z możliwych światów. Jest taka możliwość, że świat (ten nasz, aktualnie istniejący) mógłby być inny. Nie wszystko, co możliwe, istnieje aktualnie, i nie wszystko, co nie istnieje aktualnie, jest niemożliwe. Świat aktualny istnieje przygodnie (czyli wcale nie musi istnieć), zatem racje istnienia świata odwołują się do zasady „tego, co najlepsze”. Bóg wybrał właśnie ten świat spośród wielu możliwości zaistnienia innych. A, że Bóg wybiera to, co najlepsze (doskonałość nie wybiera niedoskonałości) – żyjemy w tym najlepszym z możliwych. Pozornie proste…

Deizm – Bóg jest, ale…

Stwórcza ingerencja Boga, a w każdym razie potężnej siły sprawczej, niewątpliwie miała kiedyś miejsce. Ale owo „kiedyś” jest odległe i nie przekłada się na nasze tu i teraz. Boża ingerencja w losy świata (w tym człowieka) kończy się z chwilą stworzenia. Deista – a właśnie ten pogląd wyrażał Wolter – jest więc przeciwnikiem religii objawionej. Warto zaznaczyć, nie deizm nie jest tym samym, co ateizm (bardzo ogólnie – chociaż zjawisko jest niezwykle złożone – to negacja istnienia Boga). Wolter nie zaprzeczał istnieniu Boga. Porównując świat do zegara twierdził, że musi istnieć zegarmistrz. A nawet „gdyby Bóg nie istniał, trzeba by Go wynaleźć"…

Stwierdzamy rozumowo, że Bóg jest, jednak nic ponad to stwierdzić nie można. Wszelkie dociekania uczonych teologów są stratą czasu, zwłaszcza przypisywanie Bogu wszechmocy i dobroci. Na poparcie tej tezy dawał Wolter prosty przykład. Odwoływał się do szczęścia - albo Bóg może i nie chce uczynić życia na ziemi szczęśliwym i w takim razie nie jest dobry albo też chce i nie może, zatem - nie jest wszechmocny.

Bóg, człowiek i świat – nic nowego

Kilka wątków myśli Woltera. Można powiedzieć – książkowe przykłady, które pojawiają się już w szkole. Sądzę jednak, że warto wracać do historii – literatury i ludzkiej myśli. Dlaczego? Im częściej przypominamy sobie, jak wiele już powiedziano o świecie i człowieku, tym łatwiej rozumieć teraźniejszość. Ktoś powie – niepotrzebna paplanina! Po cóż mnożyć pytania i wątpliwości. Po to, by lepiej rozumieć i sprawniej odpowiadać.

Celem tego tekstu była prowokacja! Chciałam sprowokować Czytelnika, by na chwilę zechciał odejść od gorących wieści ze świata i zatrzymał się nad kwestiami, których nikt teraz nie nazwie: news. Bo refleksja nad rzeczywistością, w której żyjemy to żaden news. Zwykła codzienność… Czy zwykła?

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (3):

Sortuj komentarze:

Co do starożytności. Wystarczy sięgnąć po Tukidydesa, by przekonać się, że ludzie się wcale nie zmieniają;)

Komentarz został ukrytyrozwiń

"Stwierdzamy rozumowo, że Bóg jest, jednak nic ponad to stwierdzić nie można. Wszelkie dociekania uczonych teologów są stratą czasu,..." - i o tym najpierw powinno sie uczyć w szkole. Reszta jest stratą czasu.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Pozwalam sobie załączyć tekst Woltera opublikowany w portalu Racjonalista, zatytułowany ,,Czasy bogów już minęły", logiczny i do przemyślenia :)

Tamte czasy należą do świata starożytnego, który we wszystkim różni się od nowożytnego. Życie społeczne, prawa, sposób prowadzenia wojny, obrządki religijne — wszystko jest najzupełniej odmienne. Wystarczy choćby otworzyć Homera i pierwszą księgę Herodota, aby się przekonać, że nie zachodzi żadne podobieństwo między nami a ludami wczesnej starożytności i że nie powinniśmy polegać na naszym sposobie myślenia, gdy usiłujemy porównywać ich obyczaje z naszymi.

Nawet przyroda nie jest taka sama jak dzisiaj. Czarodzieje mieli nad nią władzę, której już nie mają: zaklinali węże, wywoływali umarłych (wszystko w Biblii, trzeba to czytać, aby nauczyć się to odrzucać - przyp.), itd. Bóg zsyłał sny, a ludzie je wyjaśniali. Dar wieszczenia był powszechny. Oglądano takie metamorfozy, jak przemianę Nabuchodonozora w wołu, żony Lota w słup soli, a pięciu miast w jezioro smoły. Istniały gatunki ludzkie, których już nie ma. Zniknęła rasa olbrzymów (patrz: rozdz. 6 Ks. Rodz. — przyp.) Refaim, Enim, Nefilim, Enacim. Święty Augustyn powiada w księdze V Państwa Bożego, że widział ząb olbrzyma z dawnych czasów wielki jak sto naszych zębów trzonowych. Ezechiel (27, 11) mówi o wysokich na łokieć karłach Gamadim (to ten co miał spotkanie z UFO, patrz UFO w Biblii — przyp.), którzy walczyli przy oblężeniu Tyru. Prawie we wszystkich tych rzeczach święci autorzy zgadzają się ze świeckimi. Choroby i lekarstwa były inne niż dziś: opętanych leczono korzeniem zwanym barad, osadzonym w pierścień, który im podtykano pod nos.

Jednym słowem, cały świat starożytny był tak różny od naszego, że nie można zeń zapożyczać żadnej reguły postępowania, i gdyby nawet w tak odległej starożytności ludzie prześladowali się i gnębili wzajemnie z powodu swych obrządków religijnych, to nie należy naśladować tego okrucieństwa pod władaniem łaski.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.