Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

72711 miejsce

Z Rydułtów, z Bojszów, z Makoszów

Nazwy miejscowe kończące się na -y mają w drugim przypadku albo czysty temat fleksyjny, albo końcówkę -ów. To są dwie oferty gramatyczne systemu języka polskiego.

Nazwy miejscowe kończące się na -y mają w drugim przypadku albo czysty temat fleksyjny, albo końcówkę -ów. To są dwie oferty gramatyczne systemu języka polskiego i TYLKO (podkreślam to stokrotnie!) od zwyczaju w danej okolicy panującego zależy, która z tych możliwości zostanie wybrana i utrwalona.

Bywa i tak, że nazwy tożsame formalnie i znaczeniowo mają w różnych regionach odmienne dopełniacze. Oto np. występujące w całej Polsce Piaski przyjmują w drugim przypadku brzmienia (z, do) Piasków, Piasek lub Piask, Trawniki - (z, do) Trawników albo Trawnik, w wypadku zaś nazw Kąty i Kęty, obu oznaczających pierwotnie "oddaloną, ustronną, położoną w kącie część terenu", mamy taką sytuację, że w odniesieniu do tych podwrocławskich utrwaliło się brzmienie (z, do) Kątów, a małopolskich - (z, do) Kęt.

Burzliwe dzieje miały pod tym względem Tychy (prymarne znaczenie: "ludzie, potomkowie Tycha", Tych zaś to zdrobnienie-skrócenie greckiego imienia Tymoteusz "bojący się Boga"). Miejscowa ludność używała dopełniacza (z, do) Tychów, centralne środki masowego przekazu - (z, do) Tych. W efekcie stan współwystępowania tych dwu form trwa do dziś, z tym że górnośląskie media starają się - zwłaszcza po r. 1989 - przestrzegać lokalnej tradycji i sięgają po brzmienie Tychów.

Tworzące tożsamy strukturalnie szereg morfologiczny śląskie nazwy miejscowe Rydułtowy, Bojszowy, Makoszowy mają utrwalone tradycją wieków dopełniacze (z, do) Rydułtów, Bojszów, Makoszów, takie zatem brzmienia należy polecać mediom i ludziom nieznającym lokalnego zwyczaju gramatycznego. Proszę mi jednak wierzyć, że wcale nierzadko - na Śląsku też! - muszą się pojawiać wariantywne formy z końcówką -ów (Rydułtowów, Bojszowów, Makoszowów) i nie mogą być one traktowane w kategoriach błędu gramatycznego. One tylko "grzeszą" odejściem od miejscowego zwyczaju.

Bardzo ciekawe są dzieje Rydułtów, Bojszów i Makoszów. Proszę sobie wyobrazić, że wszystkie one były najpierw tworami rodzaju męskiego: (ten) Rydułtów, (ten) Bojiszów, (ten) Makoszów - tak jak dzisiejsze południowośląskie Radziechowy, Radoszowy, Biertułtowy, Bluszczowy, Dobieszowy są pierwotnymi masculinami Radziechów, Radoszów, Biertułtów, Bluszczów, Dobieszów.

Rydułtów - dzisiejsze Rydułtowy - to typowa nazwa dzierżawcza, której podstawą jest imię Rydułt (spolonizowany germański Rudolph - składający się ze staro-wysoko-niemieckiego hrod "sława" oraz wolf "wilk"; najstarszy łaciński zapis z r. 1300: Rudolphi villa - "wieś Rudolfa"). Bojszowy, kiedyś Bojiszów, pochodzą od imienia Bojisza, a więc jest to też nazwa dzierżawcza o pierwotnym znaczeniu "własność Bojiszy", Makoszowy natomiast - prymarny Makoszów - wywiedzione są od imienia Makosz, utworzonego przyrostkiem -osz od rzeczownika mak "nazwa rośliny".

Historycznie dzierżawczy charakter mają też Radziechowy, Radoszowy, Biertułtowy, Dobieszowy ("własność Radziecha", "własność Radosza", "własność Biertułta", "własność Dobiesza"; dwa pierwsze imiona zbudowane są na czytelnej do dziś podstawie rad, Biertułt to spolonizowany Bertold: beraht "błyszczący", walt "władać", Dobiesz to skrócenie-zdrobnienie Dobiesława albo Dobiemira, z pierwszym członem dobie - "dzielny").

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (0):

Dziękujemy za Twoją aktywność w serwisie wiadomosci24. Do zobaczenia niebawem w innym miejscu.

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl
#PRZEPROWADZKA: Dowiedz się więcej

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.