Zielska zdrowe i pożywne. Marzanka wonna

Współautorzy:
Barbara Podgórska

Dodał(a): Adam Podgórski
2011-05-20 12:35
Odsłon: 2494
Komentarzy: 1

Tagi:

Choć należy do rodzaju przytulia, bardziej znana jest jako marzanka wonna. Potrafi rozmarzyć, zwłaszcza w pysznym kruszonie majowym

Przytulia wonna inaczej marzanka wonna, barwica wonna, majownik, marzanna, tabaka leśna (Galium odoratum (L.) Scop., syn. Asperula odorata L.; rodzina: marzanowate (Rubiaceae).

Bylina niedrewniejąca, o pełzających kłączach, żywo zielona. Liście skupione po 6-10 w okółkach, cienkie, jajowate, lancetowate lub łopatkowate, górne wąskoeliptyczne, ostro zakończone. Kwiaty białe, 4-krotne, zebrane w luźne, szczytowe podbaldachy. Kwitnie od kwietnia do czerwca. Czyli teraz właśnie!

Występuje w cienistych lasach liściastych, na siedliskach grądowych i w dąbrowach, o glebach zasobnych, gliniastych, nieco węglanowych. Spotykana w ogrodach, gdzie traktowana jest jako gatunek ozdobny oraz w uprawie doniczkowej. Na stanowiskach naturalnych prawem chroniona. Dawniej zaliczana do odrębnego rodzaju marzanka (Asperula L.)

Ziele marzanki pozyskiwane w pełni kwitnienia jest surowcem leczniczym, działającym uspokajająco, rozkurczowo, sprzyjającym przemianie materii, moczopędnym i aseptycznym. Stosowane m. in. przy nieżytach jelit, bezsenności, nerwobólach i nerwowości.
Dzięki zawartości kumaryny, wydziela silny, miły zapach, szczególnie po przywiędnięciu. Smak objawia gorzkawy. Znajduje użycie w wiosennych kuracjach witaminowych oraz służy do sporządzania aromatycznych, alkoholizowanych napojów domowych. W Niemczech niemal wytępiono marzankę dla sporządzania z niej zaprawy do słynnego wina mozelskiego.
Z wina oraz marzanki powstaje starodawny napój majowy (Maiwein, Maitrank) inaczej zwany Vinum Asperule. Receptura sięga wczesnego średniowiecza. Sporządzano go zalewając wierzchołkowe pędy marzanki białym winem wytrawnym w dodatkiem cukru. Słynął również niemiecki likier Waldmeister. W Stanach Zjednoczonych popularny jest poncz marzankowy z mieszaniny brandy, wina i likieru benedyktyńskiego.

We Francji z marzanki zaparza się ulubioną herbatkę, a zielona aromatyzuje się szampany. W Szwajcarii dodaje się ją do koniaków i likierów. W Niemczech podstawę popularnych namiastek herbaty stanowią fermentowane liście jeżyn, suszone kwiaty lipy z dodatkiem mięty pieprzowej, melisy i marzanki wonnej. W Polsce także znane są domowe herbatki ziołowe złożone z wziętych w jednakowych porcjach: ziela marzanki, melisy i liści jeżyn albo malin, uprzednio sfermentowanych albo z kwiatu lipy, liści poziomki, mięty pieprzowej, marzanki wonnej, kłącza perzu.