Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

181082 miejsce

Zmiany w języku polskim a znaczki pocztowe

Na znaczku wydanym w piątą rocznicę powstania w getcie żydowskim umieszczono tekst, który dzisiaj uchodzi za błędny.

Getto w WarszawieTrudno powiedzieć, czy wówczas przeoczono te błędy, czy zmieniono zasady parę lat później. Może są Czytelnicy pamiętający ówczesne zasady językowe albo posiadający książki z tych czasów...

Otóż na znaczku dostrzegamy napis: "5-A ROCZNICA POWSTANIA W GHETCIE WARSZAWSKIM" . Dzisiaj napisalibyśmy: "5. ROCZNICA POWSTANIA W GETCIE WARSZAWSKIM" , bowiem po liczebniku porządkowym zwykle stawiamy kropkę (zwykle, bo nie zawsze, ponieważ jednak piszemy "1 września 1939"). Ponadto polskie wyrazy mają tendencje do utraty niewymawianego H, zatem: getto, maraton oraz biatlon i triatlon, które czasami (dwa ostatnie) jednak bywają pisywane z H (nie bardzo wiadomo - dlaczego?).

Znaczek kosztował wówczas 15 zł, czyli podobnie jak w latach 80. Ceny najwyraźniej potrafią falować od wymiany do denominacji (odpukać w drewno przeznaczone na znaczki)... Błąd polega na postawieniu kropki po symbolu naszej złotówki.

PS. Przedwojenny "Mały słownik języka polskiego" M. Arcta ma hasło: "Ghetto, Getto - dzielnica żydowska w miastach włoskich i wschodnich, a później i w innych" . Dość dziwna składnia ("włoskie i wschodnie" - dzisiaj w ten sposób byśmy nie napisali), natomiast ze zrozumiałych względów nie wspomniano w słowniku o gettach zakładanych przez faszystów w podbijanych krajach (wspomniane jako "wschodnie" jakby zapeszono).

Wikipedia podaje (wybrane z obszerniejszej informacji) -

Powierzchnia getta w Warszawie - ok. 4 km² . Dzielnica dzieliła się na duże i małe getto połączone drewnianą kładką przeprowadzoną nad ulicą Chłodną wzdłuż Żelaznej.

W styczniu 1941 r. zamknięto w nim ok. 590 tys. Żydów. Wiosną 1942 rozpoczęła się systematyczna likwidacja getta. Do końca 1942 r. wywieziono ok. 300 tys. mieszkańców getta.

Miejsce wywózki z getta nazywało się Umschlagplatz i mieściło przy dzisiejszej ulicy Stawki. Był to dość spory placyk przy bocznicy kolejowej. Aktualnie znajduje się tam Pomnik Umschlagplatz.

19 kwietnia 1943 w getcie wybuchło powstanie. Walki trwały do ok. 15 maja. Przywódcą powstania był Mordechaj Anielewicz. Po upadku powstania nastąpiła ostateczna eksterminacja mieszkańców getta i jego zniszczenie, nadzorowane przez generała SS Jürgena Stroopa.

Znane osoby przetrzymywane w getcie (skrót) - Marek Edelman (jeden z przywódców), Bronisław Geremek (polityk), Janusz Korczak (pisarz i pedagog), Władysław Szpilman (kompozytor i pianista), Michał Znicz (aktor).

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (6):

Sortuj komentarze:

„Włoskich i wschodnich” ponieważ ghetto jest właśnie wyrazem włoskiego pochodzenia, stąd to „niewymawialne” «h», a tak naprawdę wymawialne – bez rozdzielenia nim «g» od «e» czytałoby się nie „getto”, ale „dżetto”. Te wschodnie miasta to Lewant, z silnymi wpływamim włoskimi (czyli wschodnia część wybrzeży Morza Śródziemnego).
A-cha... chętnie się dowiem w jakchż to podbitych przez siebie krajach faszyści (a nie naziści) zakładali ghetta...

Komentarz został ukrytyrozwiń

Owszem, w chwili obecnej odświeżam sobie "Potop" i forma "wziąść" jest tu normą. Tak samo jest ona używana w literaturze romantycznej czy oświeceniowej.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Także tak mawiałem myśląc, że kiedyś to była norma. Ale nie wiem kiedy, bo w Słowniku Arcta z 1935 roku czytam -
"wziąć (mylnie wziąć)". Wrzucilem *wziąść* i *Sienkiewicz* do gogli i jest sporo przykładów, czyli ta zmiana musiala nastąpić dość dawno, a p. Henryk może w powieściach nawiązywał do jeszcze starszego języka. Myli nas podobieństwo ze *znaleźć, posiąść* itp.

Komentarz został ukrytyrozwiń

A co powiesz na kwestię pisowni "wziąść", uznawanej dzisiaj za błędną, dawniej powszechnie stosowaną? Kiedy to właściwie wycofano - i dlaczego? Czy ludzie przestali już tak mówić? Czy obecna norma (bo jednak śmiem twierdzić, że zdecydowana większość Polaków używa formy "wziąść") jest formą wtórną?
Wiem że nie do końca na temat, ale działam metodą skojarzeniową.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Powinna wyjść uchwała RJP, aby wszystkie nieme H wypadły z pisowni wszystkich polskich wyrazów, np. LesotHo, BHutan, KHmerowie, GHurkowie... BagHdad już zgubił.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chodzi o pisanie „h” w niektórych wyrazach, a w innych nie, to wydaje mi się, że to jest kwestia popularności wyrazu. Słów takich jak getto czy maraton używamy o wiele częściej niż biatlon czy triatlon. Przez to, te dwa ostatnie wydają nam bardziej obco brzmiące i to chyba jest powodem wstawiania „h”. Getto i maraton (szczególnie to drugie słowo) wydają się nam bardziej swojskie, polskie i nikogo nie dziwi zanik tej spółgłoski.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Dziękujemy za Twoją aktywność w serwisie wiadomosci24. Do zobaczenia niebawem w innym miejscu.

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl
#PRZEPROWADZKA: Dowiedz się więcej

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.