Zwierciadła małych próz Jubilatek

Dodał(a): Adrianna Adamek-Świechowska
2011-02-03 10:45
Odsłon: 3076
Komentarzy: 2

Tagi:

Plonem ubiegłego Roku Elizy Orzeszkowej i Marii Konopnickiej jest tom studiów, poświęconych małym prozom autorek.

Małe prozy Orzeszkowej i Konopnickiej, red. Iwona Wiśniewska i Beata K. Obsulewicz, Lublin 2010. / Fot. Okładka książki

W roku 2010 przypadła setna rocznica śmierci dwóch czołowych pisarek doby pozytywizmu. Jubileuszowa okoliczność była okazją do podjęcia szeregu inicjatyw naukowych i popularnonaukowych, w tym wydania nowych, poszerzających wiedzę o autorkach publikacji. Zalicza się do nich nowatorskie pod względem zamysłu przedsięwzięcie zgromadzenia szkiców interpretacyjnych małych form prozy Orzeszkowej i Konopnickiej.

Publikacja z zakresu historii literatury, wyrastająca z pewnością z chęci upamiętnienia okrągłego jubileuszu, ma ambicje większe niż okolicznościowe druki. Nie stanowi przecież li tylko formy złożenia hołdu reprezentantkom pokolenia popowstaniowej epoki sprzed stu lat. Ten rodzaj czczenia rocznic miałby charakter chwilowej celebracji. Chodzi przede wszystkim o przekazanie czytelnikowi materiału o trwałym statusie, prac, inspirujących do powrotów czytelniczych do często zapomnianych perełek prozy Orzeszkowej i Konopnickiej.

Redaktorki tomu – Iwona Wiśniewska i Beata Obsulewicz uzasadniają we wstępie cel swej inicjatywy w następujących słowach: „Mimo stu lat, które oddalają nas od Nich, jesteśmy przekonane, że twórczość Orzeszkowej i Konopnickiej to nie jest, by posłużyć się tytułem pracy Barbary Tuchman o średniowieczu, odległe zwierciadło. Jest w niej powab wart ocalenia i zatrzymania na dłużej niż trwa gest odłożenia na półkę kalendarza z okrągłą datą”.

Pod lupą badaczy, którzy podjęli trud zapisu własnej lektury, znalazł się szereg nowel, opowiadań, szkiców, felietonów reportażowych obu Jubilatek, zmarłych przed wiekiem. Wśród nich pojawiły się odczytania tekstów na ogół dobrze znanych ze szkolnej ławy, jak „A... B... C...”, „Hekuba” Orzeszkowej, „Obrazki więzienne” Konopnickiej, ale niewątpliwie większość z nich to studia tekstów powszechnie nieznanych, jak „Pieśń przerwana”, „Bracia”, „Z pomroku”, „Wielki”, „Ascetka”, „Liść uschły”, „Pytania”, „Przędze”, „Niemen – zdjęcia migawkowe”, „Z myśli wieczornych”, „Oblicze Matki”, „Panna Antonina”, „Dziwna historia”, „Bańka mydlana” Orzeszkowej oraz „Martwa natura”, „Na normandzkim brzegu”, „Morze odeszło”, „Wrażenia z podróży”, Z cmentarzy”, „Dziady”, „W dolinie Skawy” Konopnickiej.