Zwyczaje i obrzędy wielkanocne

Dodał(a): Andrzej Nowak
2007-04-06 09:17
Odsłon: 54673
Komentarzy: 11

Tagi:

Jest w tej obrzędowości wiele charakterystycznych punktów, symboli i wierzeń, które do dziś utrwaliły się w ludzkiej świadomości, przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Wesołych Świat Wielkiej Nocy. Fot: archiwum autora / Fot.

Wielkanoc jest w Polsce i we wszystkich krajach o korzeniach chrześcijańskich, największym, najbardziej uroczystym i najbardziej radosnym świętem. Powszechnie uznaje się święta związane z obchodami Wielkiej Nocy za typowo polskie, chociaż ich rodowód jest bardzo odległy. Z nieprzebranego bogactwa wierzeń, mitów i symboli, wywodzących się nieraz z zamierzchłych czasów, swoje wzorce czerpała religia chrześcijańska. To na ich podstawie kształtowała się obrzędowość Wielkanocy.

Środa popielcowa

Zwana też Popielcem, jest pierwszym dniem Wielkiego Postu. W tym dniu, podczas nabożeństwa, głowy uczestniczących w nim wiernych posypuje się popiołem ze spalonych, ubiegłorocznych palm ( nie zaś jak niegdyś mniemano ze znalezionych na cmentarzu, startych na proch kości ludzkich ). Podczas tej ceremonii księża każdemu z osobna przypominają o śmieci, marności i przemijaniu, słowami : „... z prochu powstałeś i w proch się obrócisz”. Z obrzędem tym związany był obyczaj zwany Kłodą popielcową. Zabawa ta polegała na tym, że panny i niekiedy kawalerów, którzy osiągnęli wiek stosowny do małżeństwa, a którzy nie „wydali się”, lub choćby nie zaręczyli się w karnawale, przewiązywano mocnymi sznurami lub łańcuchami i wprzęgano do ciężkiego pnia. Zmuszano ich, aby ten ciężar zaciągnęli do karczmy, gdzie musieli wykupywać się wódką. Kłodę traktowano jako zadośćuczynienie za swobody, brak obowiązków i ciężarów małżeńskiego pożycia i inne przywileje stanu wolnego. Z czasem zwyczaj ten w miastach zastąpiono przyczepianiem dziewczynom kawałków patyków lub kości. Kiedy ten dzień dobiegał końca po wsiach obnoszono garnek z żurem, a w domach i karczmach wieszano na sznurku śledzia, lub jego szkielet. Środa Popielcowa była więc świętem bardzo osobliwym, w czasie którego powaga i powściągliwość mieszały się z wesołością i rozhukaniem.

Co kraj to obyczaj, czyli Wielkanoc w innych krajach

Post wielkanocny

Zwany wielkim, ustanowiony został w II w. Sześciotygodniowy Post Wielkanocny posiada bardzo odrębną liturgię, zmuszającą wiernych do szczególnych zachowań, skupienia i indywidualnych umartwień. Zaleca ograniczenia w jedzeniu i piciu, zabrania hucznych zabaw i wesel. Niektórzy także w tym okresie rezygnowali z palenia i gry na instrumentach muzycznych. Rygorom tym ludzie poddawali się bez protestów. W połowie postu stukot drewnianych kołatek, grzechotek i terkotek, oznajmiał nastanie śródpościa. O drzwi domów rozbijano z hukiem gliniane garnki wypełnione popiołem. Od tego momentu zaczynano już myśleć o przygotowaniach do Świąt Wielkiej Nocy.

W czwartą niedzielę Wielkiego Postu w wielu regionach Polski odbywał się obrzęd niszczenia (topienia, palenia ) kukły zwanej marzanną. Dokonywany on był w intencji zmiany pór roku i miał spowodować szybkie nadejście wiosny. Z tym zwyczajem łączył się także obrzęd zwany gaikiem zielonym, tryumfalnie wprowadzanym do wsi.

Piąta edycja konkursu Dziennikarz Obywatelski 2010 Roku trwa! Dołącz, wygraj 10 tysięcy

Niedziela palmowa

Jest początkiem najważniejszych obchodów bezpośrednio związanych ze świętem Wielkiej Nocy. W całej Polsce święto to obchodzone jest tłumnie i uroczyście, a z palmami, którym przypisuje się dobroczynne właściwości, wiążą się rozliczne zwyczaje. Palmy wykonywano zazwyczaj z gałązek wierzbowych, cisu, gałązek borówek, bukszpanu, barwinek, tuji i zdobiono je suszonymi kwiatami i wstążeczkami. Poświęconymi palmami kropiono dom, obejście oraz bydło w oborze. Gładzono nimi boki krów, a nad głowami czyniono znak krzyża. Baźki dawano zwierzętom do połknięcia. W niektórych regionach kraju wkładano ułamki palm do gniazd kaczych a także pod daszki uli. Rybacy przywiązywali kawałki palm do sieci i łodzi. Wkładano je też pod pierwszą zaorywaną skibę.

OFFline profil autora

Autor: Andrzej Nowak

Artykuły (49) Galerie (13) Średnia ocen (4.60)

Wiek: 62 | Miejscowość: Warszawa | Kraj: Polska

O mnie: "Lubię wracać tam, gdzie byłem już..." www.albumpolski.pl

Ostatnie artykuły autora:

Pozycja autora w rankingach:

Największa liczba odsłon (381)

Dodaj do

Komentarze: 11

Sortuj komentarze:

cdn 28.04.2011 20:36

Ocena:

Jajko, symbol wielkanocy. Czy jesteście świadomi, że to atrybut bogini płodności Asztarte. Inny jej atrybut to zając. Dlaczego te atrybuty są łączone z Jezusem. Przecież on nie jest bogiem płodności. Kler najwidoczniej chciał uatrakcyjnić święta, wszak wszystko się sprzeda, musi tylko być atrakcyjne. Kasa się liczy dla kleru przede wszystkim.

Komentarz został ukrytyrozwiń

iwan kurak 27.04.2011 20:25

Ocena:

_+_x100 ;D

Komentarz został ukrytyrozwiń